PFOS en PFOA, ook in de biologische kringloop?

Wat zijn PFOS en PFOA?

PFOS (perfluoroctaansulfonzuur) en PFOA (perfluoroctaanzuur) zijn twee stoffen die vallen onder de grote groep van de PFAS (poly- en perfluoralkylstoffen). PFAS worden in diverse producten en productieprocessen gebruikt. Zo onder andere bij verchroming, bij de productie van inkten, vernissen, wassen, brandblusschuim, schoonmaakmiddelen, coatings, smeermiddelen, water- en olie-afstotende middelen voor leer, papier en textiel. Door deze brede toepassing en als gevolg van emissies, incidenten en het blussen van branden zijn PFAS in het milieu terechtgekomen. 

Het gebruik van PFOS is sinds 2006 zwaar aan banden gelegd door de EU omdat lange blootstelling mogelijk toxische risico’s inhoudt. Perfluorverbindingen worden voornamelijk door de mens opgenomen vanuit drinkwater en voeding of door het inademen van perfluorverbindingen in binnen- en buitenlucht en op stofdeeltjes. De natuur en het menselijk lichaam kunnen deze verbindingen niet, of maar bijzonder traag biologisch afbreken.

Link met de biologische kringloop

PFAS zijn ruim verspreid in het milieu aanwezig. Via bodem en water dat vervuild is met perfluorverbindingen kunnen deze stoffen ook in bioafval worden opgenomen. Compost en digestaat van dat bioafval zijn op zich geen bron van PFAS, maar kunnen dus wel een drager zijn. Het wetenschappelijk onderzoek over PFAS is volop in evolutie. Er worden data verzameld over de aanwezigheid in het milieu, in de bodem, oppervlaktewater, grondwater, enz. 

Wat is het huidige wettelijke kader in Vlaanderen? 

Sinds september 2020 heeft de OVAM richtlijnen voor PFAS-onderzoek in bodem en sinds april 2021 zijn er toetsingswaarden voor bodem en grondwater en richtwaarden voor grondverzet. Voor bodemverbeterende middelen en organische meststoffen zijn er nog geen toetsingswaarden of normen. De OVAM heeft aan VITO de opdracht gegeven om de wetenschappelijke onderbouwing uit te werken die de basis kan zijn voor het vastleggen van toetsingswaarden voor PFOS en PFOA in bodemverbeteraars en meststoffen.  

In Duitsland geldt sinds 2012 voor organische meststoffen en bodemverbeterende middelen een grenswaarde van 100 μg PFT/kg DS (som van PFOA en PFOS). Deze grenswaarde werd recent ook overgenomen in een draftvoorstel van de Europese Commissie voor producten die in meststoffen kunnen worden gebruikt.   

Meten is weten

Vlaco is zich bewust van de problematiek en voert sinds 2019 screenings uit om een beeld te krijgen van de aanwezigheid van PFAS in compost en digestaat. Ten opzichte van de huidige inzichten zijn de gemeten waarden in compost en digestaat laag. Deze kennis zal bijdragen om onderbouwde toetsingswaarden voor de bodemverbeterende middelen en meststoffen uit te werken. Deze zullen worden afgestemd op de toetsingswaarden voor bodem en grondverzet en zullen garanties geven naar veiligheid en milieu.


______________________________________________________________________
Vlaco vzw staat garant voor de duurzame biologische kringloop in Vlaanderen. We werken hiervoor met een duurzaam kringloopmodel waarbij gescheiden inzameling aan de bron, compostering, vergisting en oordeelkundig gebruik van compost en digestaat centraal staan. Onze kwaliteitsopvolging gebeurt grondig en is momenteel al zeer uitgebreid, hiermee bekleden wij een voortrekkersrol in Europa. Blijven investeren in onderzoek is één van Vlaco’s pijlers. Hiervoor werken wij o.a. samen met verschillende proefcentra en onderzoeksinstellingen, rollen we jaarlijks demoproeven uit en hebben we verschillende veldproeven lopen.